Những bóng cây kơ nia bên hồ Lăk

Tường Minh |

Hôm nọ ở hồ Lăk (huyện Lăk, tỉnh Đăk Lăk). Đang đi thì đập vào mắt liên tục những bóng cây kơ ni “già” có “trẻ” có. Những tưởng kơ nia – một danh mộc huyền thoại của người Tây Nguyên đã tuyệt chủng nhưng không phải.

Kơ nia có tên khoa học là Irvingia malayana thuộc chi Irvingia có nguồn gốc ở châu Phi và Đông Nam Á. Kơ nia được phân bố rộng rãi tại châu Á, cây có mặt tại Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Indonesia.

 
 

Ở Việt Nam, cây này phân bố từ Quảng Nam đến một số tỉnh Nam Bộ và còn mọc ở các đảo Phú Quốc, Côn Đảo nhưng tập trung ở các tỉnh Tây Nguyên, nhiều nhất là ở Sa Thầy - Kon Tum, Lắk, Bản Đôn - Đắk Lắk...

 
 

Kơ nia là loài thực vật thân gỗ lớn, tán cây thường có hình trứng, sậm rất đặc trưng xanh quanh năm và có sức sống mãnh liệt, chịu hạn tốt, rễ cọc ăn sâu, nhiều rễ tỏa ngang nên ít bị đổ do mưa, bão.

Loài cây này mang ý nghĩa tâm linh rất lớn đối với người đồng bào Tây Nguyên, họ coi loài cây này là nơi trú ngụ của thần thánh, vong linh những người đã khuất nên rất ít khi họ đụng chạm, chặt phá chúng. Vì vậy, trên nương rẫy của đồng bào thường có các cây kơ nia cổ thụ được sử dụng như cây che mát mỗi lúc nghỉ giải lao, nghỉ trưa.

 
 

Thú vị là cây Kơ nia có… cây đực và cây cái. Cây cái thì mỗi năm hoặc hai ba năm sẽ cho quả kiểu như hạt dẻ, đập ra ăn có vị béo, thơm quyện nơi chót lưỡi.

 
 

Gỗ Kơ nia rất chắc, muốn cưa thì phải chọn lúc cây còn ướt nhưng khi xẻ ván rồi thì lại dễ bị mọt. Người bản địa dùng gỗ Kơ nia để làm thớt, cối dã gạo.

Từ một loại cây thiêng với người đồng bào Tây Nguyên, kơ nia bất ngờ trở thành “danh mộc” khi bài thơ “Bóng cây Kơ nia” của nhà thơ Ngọc Anh và bài hát cùng tên do nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu phổ nhạc, phổ biến đến với nhiều người, nhiều thế hệ. Bây giờ du khách khi đến Tây Nguyên thường kiếm tìm, xem thử tận mắt cây kơ nia.

 
 

Với những câu thơ "Mẹ hỏi cây kơ nia/ Rễ mày uống nước đâu/ Uống nước nguồn miền Bắc", nhiều người còn ví vui, đây là loài cây có bộ rễ... dài nhất Việt Nam!

Xưa kia cây kơ nia ở vùng đất Tây Nguyên rất nhiều, nhưng hơn chục năm trở lại đây, hàng ngàn cây kơ nia trên toàn Tây Nguyên đã bị đốn hạ không thương tiếc vì nhiều lý do khác nhau. Đặc biệt loài cây này là mục tiêu của những chủ lò sấy thuốc lá vì than cháy đượm và lâu tàn.

 
 

Ở Tây Nguyên, giờ cây kơ nia còn nhiều nhất có lẽ ở khu vực quanh hồ Lăk với khoảng 200 cây mọc rải rác ở những cánh rừng quanh hồ, trong đó có một số cây khoảng 30 năm tuổi…

 
 

Người ta gọi kơ nia là cây “mồ côi” bởi loài này không mọc tập trung thành rừng mà rải rác, đơn lẻ. Nó “mồ côi” như một ám ảnh nhân sinh trong các cộng đồng buôn làng ở Tây Nguyên.

 
 

Ám ảnh như lời thơ mở đầu bài “Bóng cây kơ nia” của Anh Ngọc: “Trời sáng em lên rẫy/ Thấy bóng cây kơ nia/ Bóng ngả che ngực em/ Về nhớ anh, không ngủ/ Buổi chiều mẹ lên rẫy/ Thấy bóng cây kơ nia /Bóng tròn che lưng mẹ/ Về nhớ anh mẹ khóc...”

TAGS

Đến Gia Lai đi đâu trong mùa lễ hội cuối năm?

Phạm Ly |

Chào đón mùa khô trở lại bằng hàng loạt các lễ hội văn hóa, du lịch độc đáo, Gia Lai là một điểm hẹn không thể hấp dẫn hơn cho các tín đồ du lịch bụi trong mùa đông này.

Chiêm ngưỡng nơi trưng bày ba mặt nạ tuồng Bình Định đạt Kỷ lục Việt Nam

NGUYỄN VÂN |

Được xây dựng từ năm 1980, với diện tích 3.960 m2, trưng bày trên 1.000 tài liệu, hiện vật về Bình Định qua các thời kỳ. 

Tận thấy biệt điện của vua Bảo Đại trên hồ Lắk

Tường Minh |

Bảo Đại – vị vua cuối cùng của triều Nguyễn có rất nhiều biệt điện ở miền Trung. Và một trong những biệt điện nổi tiếng nhất của vị cựu hoàng này nằm trên một ngọn đồi rất đẹp ở hồ Lăk, nay thuộc địa phận thị trấn Liên Sơn, huyện Lăk, tỉnh Đăk Lăk.

Tháng 10 Dã quỳ vàng lối anh đi

QUỲNH QUỲNH |

Đà Lạt tháng 10 với mưa với sương và mây hòa quyện. Mỗi lần nghĩ lại, qua từng vòng xe lăn bánh tôi thấy những con đường hoa Dã Quỳ như thước phim quay chậm trong tâm trí. Từng bông hoa dại khoe sắc vàng trong ánh nắng mờ sương. Là ta yêu loài hoa dại ở mảnh đất này hay là vì ta yêu mảnh đất này nên yêu luôn loài hoa dại ấy? 

Thi nhân không bao giờ chết

Hoàng Văn Minh |

Mấy hôm trước, Charles Aznavour, 91 tuổi - ca sĩ, nhà thơ, diễn viên, nhà hoạt động công đồng và nhà ngoại giao người Pháp gốc Armenia đã được nước Pháp tiễn đưa trong một lễ táng cấp quốc gia diễn ra ở điện Invalide.

Ephesus – ngây ngất trước những kỳ quan hàng ngàn năm tuổi

Hoàng Văn Minh |

Ephesus – một thành phố có người sinh sống từ 6000 năm trước CN, từ thời đồ đá mới đã bị bỏ rơi ngót nghét gần 6 thế kỷ bên bờ Địa Trung Hải. Nơi đây có đền thờ nữ thần Artemis, một trong bảy kỳ quan của thế giới cổ đại. Có có căn nhà đức mẹ Mary đồng trinh sống trong khoảng ba năm cuối đời và hàng chục kỳ quan không tưởng khác.

“Bill Clinton từng ghé thăm nhà tôi…”

Hoàng Văn Minh |

Không nhớ sách gì, viết đại ý người đời nói rằng nếu ai đó cho mình 4 điều ước, thì nên dành ra một điều để mơ về một lần được ngồi thuyền rẽ sóng ngược dòng Li Giang, nơi “sơn thủy giáp thiên hạ” - cảnh đẹp nhất thế gian ở Quế Lâm (Trung Quốc).

Từ Hwaseong nhớ về thành Nhà Hồ

Thanh Hải |

Cái nắng lạnh của trời thu xứ Kim Chi dường như làm mềm lòng người. Có lẽ vậy mà câu chuyện truyền thuyết về "TP của lòng hiếu thảo" mang cảm giác ngọt lành cho du khách đang thưởng ngoạn chốn này. Nhưng tôi chợt buồn, nhớ về thành cổ Nhà Hồ hắc hiu ở xứ mình.