Kho báu bí mật hơn 180 năm của Thoại Ngọc Hầu bên triền núi Sam

Tường Minh |

Cuộc sống thường ngày của gia đình Thoại Ngọc Hầu – người con siêu việt của đất Quảng Nam  ra sao? Câu hỏi này đã được giải đáp phần nào khi tôi tận mắt thấy những mảnh gốm vỡ từ một kho báu bí mật được khai quật từ khu lăng mộ của ông bên triền núi Sam sau hơn 180 năm được chôn giấu…

Một buổi sáng cách đây 9 năm (20.9.2009), khu lăng mộ Thoại Ngọc Hầu ở bên triền núi Sam (Châu Đốc, An Giang) lúc ấy đang trong quá trình tu bổ. Và trong khi dọn dẹp mặt bằng để chuẩn bị lát gạch chung quanh thì các công nhân của đơn vị thi công phát hiện một khoảnh đất bị sụp xuống.

Khu lăng mộ Thoại Ngọc Hầu bên triền núi Sam. Ảnh: H.V.M
Khu lăng mộ Thoại Ngọc Hầu bên triền núi Sam. Ảnh: H.V.M

Ban Quản lý khu di tích Lăng miếu núi Sam và Bảo tàng An Giang sau đó đến khảo sát, thống nhất nhận định khả năng có khu vực chôn đồ tùy táng là rất lớn và xin phép UBND tỉnh và Sở VHTT&DL An Giang tiến hành khai quật khu vực này.

Và những người khai quật đã không tin vào mắt mình khi sau 4 ngày, số lượng hiện vật thu được lên con số hơn 500 hiện vật phong phú và đa dạng, gồm nhiều chất liệu: vàng, bạc, đồng, đồng tráng men (pháp lam), sắt, antimony, gỗ, gốm sứ, thủy tinh, đá, ngà, xương, răng, nanh hổ, vỏ ốc... và hàng trăm tàn tích đồ gỗ, đồ vải, đồ kim loại...

Bàn là, một trong những hiện vật được lấy lên từ kho báu. Ảnh: H.V.M
Bàn là, một trong những hiện vật được lấy lên từ kho báu. Ảnh: H.V.M

Tất cả cổ vật có niên đại từ thế kỷ 18 - đầu thế kỷ 19 có xuất xứ từ Việt Nam, Trung Quốc, Xiêm La (Thái Lan), Chân lạp (Campuchia), Bồ Đào Nha, Pháp, Tây Ban Nha...

“Đó là một kết quả mang lại cho chúng tôi sự thú vị và bất ngờ lớn bởi cho đến nay, những phát hiện đã công bố về đồ tùy táng của các quan lại đại thần phong kiến Việt Nam, thậm chí của cả vua nữa, chưa từng có nhân vật nào vừa có công lao, tài đức mà còn để lại một khối lượng di vật to lớn, quý giá và phong phú như vậy.

Các hiện vật này đã giúp phần nào hình dung về cuộc sống của tầng lớp quan lại cấp cao Việt Nam đầu thế kỷ 19 tại khu vực biên giới phía Tây Nam”, ông Bùi Hữu Tâm – Tổ phó Tổ quản lý lăng Thoại Ngọc Hầu- nói.

Một bình trà bằng gốm xuất xứ từ Châu Âu còn nguyên vẹn. Ảnh: H.V.M
Một bình trà bằng gốm xuất xứ từ Châu Âu còn nguyên vẹn. Ảnh: H.V.M

Lạ là cho đến trước khi phát hiện, trong dân gian hầu như không có những huyền thoại lưu truyền về đồ tùy táng ở lăng mộ Thoại Ngọc Hầu. Thậm chí những ký ức về cuộc sống gia đình ông cho đến nay cũng không còn dấu vết, đặc biệt là khu vực dinh quan bảo hộ (ông từng giữ chức Thống chế Bảo hộ Cao Miên), nơi sinh sống của gia đình Thoại Ngọc Hầu lúc đương thời cũng chưa xác định được chính xác.

Lọ vôi bằng vàng (từ Campuchia - trái ảnh) và bình nước thơm (nguồn gốc từ Thái Lan).Ảnh: H.V.M
Lọ vôi bằng vàng (từ Campuchia - trái ảnh) và bình nước thơm (nguồn gốc từ Thái Lan).Ảnh: H.V.M

Chỉ đến năm 2003, kết quả khảo sát mới cho thấy có dấu hiệu dinh quan bảo hộ cũ hiện nay nằm trong khu vực doanh trại Quân đội nhân dân Việt Nam ở Châu Đốc. Cũng trong hơn 180 năm đó, lăng Thoại Ngọc Hầu đã trải qua nhiều nhiệm kỳ của nhiều ban quản lý và hàng chục lần trùng tu sửa, nhưng tuyệt nhiên đã không có một phát hiện hoặc một ghi chép nào về đồ tùy táng của Thoại Ngọc Hầu.

Lệnh bài bằng đồng của triều Nguyễn. Ảnh: H.V.M
Lệnh bài bằng đồng của triều Nguyễn. Ảnh: H.V.M

Điều đó chứng tỏ hậu nhân của ông, những người được giao sứ mạng chôn cất các di vật, đã giữ bí mật một cách tuyệt đối khối di sản quý giá này trong lòng đất.

Cuối cùng thì câu hỏi gia đình Thoại Ngọc Hầu từng sống và sinh hoạt ra sao của tôi cũng được giải đáp phần nào khi được dạo một vòng trong nhà Bảo tàng Cổ vật Thoại Ngọc Hầu ở bên trái khu lăng mộ.

Mão hổ đầu trang sức vàng của Thoại Ngọc Hầu sau khi phục nguyên. Ảnh: H.V.M
Mão hổ đầu trang sức vàng của Thoại Ngọc Hầu sau khi phục nguyên. Ảnh: H.V.M

Những câu chuyện của đời sống thường ngày của một gia đình quan lại triều Nguyễn bỗng hiện về mồn một qua lăng kính những hiện vật không còn nguyên vẹn, từ đồ sinh hoạt cá nhân, đồ được tặng biếu và ban thưởng, đồ quý kim làm của để dành, đồ kỷ niệm, đồ y tế, đồ dùng trong thú vui thưởng ngoạn...

Lồng ấp - vật dụng cá nhân của Thoại Ngọc Hầu. Ảnh: H.V.M
Lồng ấp - vật dụng cá nhân của Thoại Ngọc Hầu. Ảnh: H.V.M

Thú vị nhất là có đến 304 hiện vật và khá nhiều tàn tích hiện vật thuộc về bà Châu Thị Vĩnh Tế - vợ cả của Thoại Ngọc Hầu. Trong khi đó, hiện vật thuộc về Thoại Ngọc Hầu lại ít hơn vợ một chút về số lượng nhưng lại có rất nhiều khác biệt khi ông có những hiện vật dùng riêng mà bà không có như 3 chung, 1 đĩa sứ Cảnh Đức men xanh trắng vẽ phong cảnh sơn thủy do vua ban; mão quan bằng vàng có gắn 9 con rồng và 33 chi tiết; một cái lấy rái tai và tẩu hút thuốc; 1 kính đeo mắt gọng kim loại của châu Âu có thể gấp lại, mắt kính tròn, loại 2,5 độ…

Trâm cài đầu và nhẫn bằng vàng được tìm thấy trong khu lăng mộ bà Châu Thị Vĩnh Tế. Ảnh: H.V.M
Trâm cài đầu và nhẫn bằng vàng được tìm thấy trong khu lăng mộ bà Châu Thị Vĩnh Tế. Ảnh: H.V.M

Thọai Ngọc Hầu (1761- 1829) tên thật là Nguyễn Văn Thoại. Ông sinh tại huyện Diên Phước, tỉnh Quảng Nam. Ông xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo.

Cuối thời chúa Nguyễn, ông cùng gia đình di cư vào Nam, sống tại làng Thới Bình, cù lao Dài trên sông Cổ Chiên (Vĩnh Long). Năm 1777, lúc mới 16 tuổi, Thoại Ngọc Hầu xin đầu quân cho Nguyễn Ánh, lập được nhiều chiến công, từng phò tá Nguyễn Ánh chạy ra Côn Lôn, Phú Quốc, sang Xiêm.

Ông được phong Khâm Sai Thượng đạo Bình Tây tướng quân, từng giữ chức Trấn thủ Bắc Thành, Trấn thủ Lạng Sơn rồi về Nam nhận chức Trấn thủ Định Tường.

Trong thời gian nhận nhiệm vụ bảo hộ Cao Miên thời Nặc Ông Chân, ông được triệu về nước nhậm chức Trấn thủ Vĩnh Thanh vào năm 1817. Sau đó ông được phong tước Hầu. Ông mất ngày 6 tháng 6 năm Kỷ Sửu (1829) lúc đang tại chức, thọ 68 tuổi.

TAGS

Đà Lạt mờ sương

An Thượng |

Cho dù có khá nhiều du khách than phiền về "sự nóng lên" của Đà Lạt thời gian gần đây, song trong tôi bao giờ cũng có cảm giác mát lành khi đặt chân đến mảnh đất mờ sương này, dù đôi khi đúng vào những ngày nắng.

Thiên nhiên kỳ thú tạo nên bãi Đá Nhảy ở Quảng Bình

Nguyễn Thanh |

Bãi Đá Nhảy ở Quảng Bình, bạn đã đến đó chưa? Thật bất ngờ khi tôi có dịp ghé qua đây dù đi Quảng Bình rất nhiều lần.

Cất nóc tổ hợp Agrexim Building” 63-65 Ngô Thì Nhậm, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

An Thượng |

“Lễ cất nóc dự án Agrexim Building” đã diễn ra tại số 63-65 Ngô Thì Nhậm, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội sáng 10.9.2018. Tham dự của các đại diện Cty CP Nông sản Agrexim và Cty TNHH CBRE Việt Nam.

Tìm phương án bảo tồn bức tranh “Cửu Long ẩn vân” ở chùa Diệu Đế

Tường Minh |

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế vừa tổ chức khảo sát và tọa đàm về phương án bảo tồn bức bích họa Cửu Long Ẩn Vân đang bị xuống cấp, hư hại… tại điện Đại Hùng, chùa Diệu Đế.

Ngọn hải đăng cổ trên bán đảo Sơn Trà

HOÀNG VINH |

Ngọn hải đăng cổ Tiên Sa là một trong những địa điểm du lịch lý tưởng khi du khách đến khi đến tham quan Đà Nẵng.

Qua 172 bậc đến đất Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã thoát tục

THUỲ TRANG |

Thuộc Thiền phái Trúc Lâm Yên tử, Trúc Lâm Bạch Mã là ngôi Thiền viện đầu tiên tại miền Trung. Nằm giữa ngọn Sơn Linh và hồ Truồi, cảnh sắc nơi đây khoác lên mình sự thanh bình đến thoát tục.

Kiếm tìm giấc mộng du mục trên đồng cừu An Hòa

Phạm Ly |

Đã quen mặt với những đồi cát bay, trăm nghìn gốc nho trĩu quả và các bãi biển đẹp, Ninh Thuận còn nức tiếng xa gần bởi những thảo nguyên vàng màu của cỏ và cây bụi. Trên mỗi cánh đồng khét mùi nắng là nơi nuôi dưỡng những đàn cừu trắng và hơi thở của lối sống du mục độc đáo.

Nhặt rác vì sông Hoài yêu thương

Tường Minh |

Tập thể cán bộ nhân viên của Công viên văn hóa chủ đề Ấn tượng Hội An vừa có một ngày rất ý nghĩa khi cùng chung tay “ra quân” dọn vệ sinh, nhặt rác hai bờ sông Hoài ở Hội An vì một môi trường xanh, sạch, đẹp hơn.