Tết là ngày đoàn viên gia đình!

Thụy Bất Nhi. |

Nói đến Tết, nhiều người nhìn nhận phong tục này liên quan Trung Quốc, thậm chí có người dịch ngày Tết năm mới Việt Nam ra tiếng Anh là China New Year, chứ không phải Luna New Year. Đây thực sự là nhầm lẫn tai hại, bởi ngày Tết cổ truyền Việt Nam là sự kiện của người Việt theo nông lịch Đông Phương, dù bị ảnh hưởng sắc thái Trung Quốc đôi phần vì hệ quả lịch sử, nhưng vẫn là ngày Tết của dân tộc Việt.

Điều cơ bản để có sự phân biệt rạch ròi đó, là bản chất ý nghĩa ngày Tết ở người Việt khác hoàn toàn người Trung Quốc. Tết với người dân Việt Nam, tự gốc rễ, là ngày đoàn viên, thắt chặt tình cảm, chứ không đơn thuần là sự kiện gắn với mốc thời gian chuyển tiết của một năm.

Chữ Tết không “gói” trong chữ Tiết!

Lâu nay, nói đến chữ Tết, nhiều người quan niệm chữ này lên quan đến chữ Tiết節trong chữ Hán.

Với âm Hán Việt cổ, khi viết chữ Tiết, người Việt đọc là tiết, nhưng viết chữ Nôm thì đọc là Tết, và nghĩa từ có phần khác.

Chữ Tiết trong chữ Hán, sơ khởi vẽ hình một người ngồi quỳ gối nghỉ ngơi, về sau thêm bộ Trúc (cây tre) phía trên để minh họa rõ hơn theo nghĩa phân đoạn nhất định của thời gian, như mắt đốt tre của cây tre vậy.

Tiết, vì thế được hiểu là từng đoạn ngắn, chỉ vào các thời điểm “tiết khí” mà nông lịch Đông phương thể hiện.

Nông lịch phương Đông là loại lịch thịnh hành ở các nước khu vực Châu Á trong đó có Việt Nam, đặc biệt phù hợp với các quốc gia vùng lúa nước.

Người xưa đã căn cứ lịch biểu vận hành của mặt trăng để chế nông lịch, là cơ sở tính toán mùa vụ canh tác từng năm. Về cơ bản, một năm nông lịch được chia 24 điểm tiết khí thay đổi, như lập xuân, đông chí…

Tiết Nguyên đán được coi là quan trọng nhất, đánh dấu mốc thay đổi ở thời điểm ngày cuối đông và ngày khởi đầu xuân mới. Từ nguyên 元có nghĩa là đầu tiên, chữ đán 旦 nghĩa là ngày.

Nguyên Đán là ngày đầu tiên (tức ngày mồng một) của một năm nông lịch. Người Trung Quốc ăn Tết Nguyên Đán là căn cứ ngày tiết khí này, nên ý nghĩa ngày Tết của người Trung Quốc mang nghĩa đánh dấu mốc thời khắc thay đổi, gọi là ăn Tiết lễ.

Nhưng người Việt, phát âm Nôm ngày Tết, hàm nghĩa khác về ăn Tết. Chữ Tết trong tiếng Việt, bị vay mượn chữ Tiết mà ra, nhưng lại có nghĩa kết lại, dính lại, như tết tóc, tết dây…

Ngày Tết được hiểu là mốc đánh dấu gắn kết cái đã qua và cái sắp tới, chỉ dấu thời điểm thay đổi theo vòng tuần hoàn của một năm, buộc con người dừng lại tự tổng kết bản thân và tương tác với người khác.

Ngày Tết của người Việt vì thế hàm nghĩa là ngày kết nối quan hệ, củng cố tình thân, là ngày gặp mặt, ngày đoàn tụ gia đình, không hề “gói” trong chữ Tiết khí chỉ theo nghĩa diễn dịch về tự nhiên địa lý.

Ngày Tết thắt chặt tình cảm gia đình

Một cách rất đặc trưng, ngày Tết cổ truyền của người Việt Nam được thực hiện với “nghi thức” căn bản nhất là cả nhà đoàn tụ bên nhau sau một năm.

Điều này thể hiện trong hành động của nhiều người Việt, bất chấp mọi khó khăn hoàn cảnh, chỉ mong luôn quây quần bên gia đình trong dịp xuân về.

Đặc biệt với nhiều người Việt, hai nghi thức quan trọng là tất niên và giao thừa phải được thực hiện nghiêm túc trang trọng nhất, với sự có mặt đầy đủ của mọi thành viên gia đình. Lễ Tất niên là ngày 30 tháng Chạp nếu là năm đủ, và là ngày 29 tháng Chạp nếu là năm thiếu theo nông lịch, là ngày gia đình sum họp ăn bữa cơm cuối năm.

Lễ Giao thừa là thời khắc cuối của ngày 30 (hoặc 29) tháng Chạp và đầu tiên của ngày mồng 1 tháng Giêng, tức 0 giờ 0 phút (đầu giờ Tý) ngày Mồng 1 tháng Giêng, người Việt sẽ làm hai mâm cỗ cúng gia tiên tại bàn thờ ở trong nhà và cúng trời đất ở khoảng sân trước nhà, tế cáo đầy đủ sự có mặt của mọi thành viên gia tộc.

Trong dòng chảy thị trường hôm nay, ngày Tết đang trở nên xa lạ với nhiều người Việt, bởi người ta hiểu sai ý nghĩa ngày đoàn tụ và kết nối tình thân gia đình. Nếu hiểu ngày Tết chỉ theo nghĩa Tiết khí, là điểm dừng đổi mùa ở nông lịch, chúng ta sẽ không hiểu được giá trị tinh thần lớn lao của ngày Tết trong tâm thức truyền thống dân tộc.

Phải thật sự hiểu đúng nghĩa ngày “Tết lại” tình cảm yêu thương, thái độ sẻ chia săn sóc, quan tâm đầm ấm của mỗi người với gia đình, với thân tộc họ hàng, với cộng đồng làng xóm, mỗi người mới thực sự trân trọng ngày Tết, thực sự tự hành động đúng và đầy đủ những ý nghĩa ngày Tết của cha ông!

TAGS

ENV giải cứu hơn 1.100 cá thể động vật hoang dã trong năm 2020

An Thượng |

Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) cho biết trong năm 2020 đã ghi nhận 2.907 vụ việc vi phạm về động vật hoang dã (ĐVHD) với tổng số vi phạm đơn lẻ lên tới hơn 7.651 (một vụ việc có thể bao gồm nhiều vi phạm đơn lẻ), hầu hết cho người dân thông báo đến đường dây nóng miễn phí về bảo vệ ĐVHD 1800-1522.

Sun Group xây dựng bệnh viện dã chiến tại Hải Dương

An Thượng |

Trước tình hình dịch COVID-19 đang diễn biến ngày càng phức tạp trên địa bàn tỉnh Hải Dương, Tập đoàn Sun Group đã quyết định hỗ trợ cơ sở vật chất xây dựng khẩn cấp Bệnh viện Dã chiến (BVDC) thứ ba tại tỉnh, nhằm tiếp thêm sức mạnh và nguồn lực để địa phương này vững tin chiến đấu chống đại dịch.

Vĩnh Phúc dừng lễ hội chọi trâu tập trung đông người

ANH THƯ |

Để phòng dịch COVID-19, tỉnh Vĩnh Phúc sẽ tạm dừng các lễ hội có quy mô lớn, tránh tập trung đông người.

Đắk Lắk cho phép Công ty Ân Phú mở bán đất nền dự án khu dân cư

LONG DU |

Sau một thời gian dài đợi chờ, mới đây phía Công ty CP Đầu tư - phát triển đô thị Ân Phú đã được UBND tỉnh Đắk Lắk đồng ý cho bán đất nền một dự án khu dân cư tại TP.Buôn Ma Thuột.