Mang Huế về nhà mình

HOÀNG VĂN MINH |

Đóng cửa xa nhà mấy ngày mà lòng như lửa đốt. Về đến nơi thì gần chục chậu hồng tuyển chọn mấy năm nay nâng như nâng trứng đã đồng loạt héo úa. Chỉ còn chậu Thạch xương bồ, thông và những bạch trà, hàm tiếu… là vẫn xanh tươi. Giờ mới hiểu được phần nào cảm giác vui mừng của ông Hoàng Tuy Lý Vương hơn trăm năm trước, khi ông quay lại đàn Nam Giao và chứng kiến cây thông tự tay mình trồng 2 năm trước vẫn tươi xanh với dáng vẻ thanh cao cốt cách.

Dạo trước thấy ngoài Huế xôn xao với cuộc vận động và ý tưởng xây dựng “Thành phố bốn mùa hoa” với mong ước hoa sẽ được trồng trên khắp đường phố, công viên, công sở, trường học, bệnh viện, công ty, nhà máy, lăng tẩm, chùa chiền, nhà dân... Mỗi phường xây dựng ít nhất một vườn hoa hoặc đường hoa. Và toàn bộ cầu qua sông ở thành phố được trang trí hoa.

Sông Hương sẽ thành sông hoa với các mô hình bến hoa, thuyền hoa, cầu hoa, bờ hoa, đảo hoa...; phố có phố hoa, ngõ hoa, quê có làng hoa, xóm hoa... Tôi ở Đà Nẵng, không có đất cắm dùi nhưng cũng rạo rực hưởng ứng bằng cách tậu cho mình một khu vườn và hoa đặc trưng Huế trên ban công sân thượng với những trà my, hàm tiếu, hồng cổ Huế… và gọi vui là thượng uyển. Để ước mơ, như ông Phan Thiên Định - Phó chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế mới đây viết trên trang cá nhân của mình: “Mỗi sáng ở Châu Phi có một con linh dương thức dậy. Nó biết rằng nó phải chạy nhanh hơn con sư tử nhanh nhất, nếu không nó sẽ bị chết.

Huế xanh.
Huế xanh.

Mỗi sáng ở Châu Phi có một con sư tử thức dậy. Nó biết rằng nó phải chạy nhanh hơn con linh dương chậm nhất, nếu không nó sẽ bị chết đói. Còn mỗi sáng ở Huế, bạn nên dậy thật sớm, đi thật nhẹ, hít thở thật chậm, thật sâu để lĩnh hội cho mình một sinh khí dịu dàng đến độ từ bi...”.

Trong “vườn thượng uyển” nhà tôi có một loài cỏ quen mà lạ là Thạch xương bồ - loài cỏ tạo nên tên tuổi và mùi thơm của dòng Hương trong truyền thuyết. Thạch xương bồ lần đầu tiên trong đời tôi nhìn thấy, mọc rất nhiều ở hai bên bờ thượng nguồn sông Hương trước đây, giờ không hiểu sao lại có nguy cơ tiệt chủng. Dạo trước, nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Thông sau khi mất nhiều công sức đi ngược dòng Hương để tìm loài cỏ thơm huyền thoại này và cuối cùng ông cũng tìm thấy. Ông quyết định nhổ một ít Thạch xương bồ mang về nhà rồi quyết định trồng, nhân giống và “phân phát” rộng rãi cho những ai lưu luyến. Thế là Thạch xương bồ lần đầu tiên - là tôi chủ quan thế - vượt đèo Hải Vân về Đà Nẵng ngụ trong “vườn thượng uyển” của tôi với chút an ủi rằng “mình đang mang dòng Hương, mang Huế về nhà mình”.   

Cây Ngô đồng nở hoa trong Điện Cần chánh của Đại nội Huế.
Cây Ngô đồng nở hoa trong Điện Cần chánh của Đại nội Huế.

Trong vườn tôi còn có một chậu thông gốc lớn sần sùi. Đây là thông Huế, loài 2 lá chứ không phải 3 lá như thông Đà Lạt hay thông đỏ quý hiếm trên núi thiêng Yên Tử ở phía Bắc. Là loài thông mà hơn trăm năm trước, trong một lễ tế Giao, vua Minh Mạng đã đồng ý cho các hoàng tử xuất cung theo đoàn Ngự đạo mỗi người được trồng một cây thông ở Trai cung phía sau Đàn Nam Giao. Để rồi 20 năm sau quay lại Trai cung, hoàng tử Miên Trinh, lúc này đã là Tuy Lý Vương khi nhận ra cây thông mình trồng vẫn còn sống đã vui mừng làm một bài thơ cảm thán đại ý: Ông thấy vui vì cây thông vẫn sống kiên cường, bản lĩnh và cốt cách. Nhưng buồn vì bản thân mình sống không được như thông nên đành hẹn kiếp sau hóa thành hạc bay về chung sống…

Tí nữa thì tôi quên kể về một cây Ngô đồng mà mình may mắn có được từ Cty Công viên cây xanh Huế nhiều năm trước. Ngô đồng vương giả, bắt đầu từ một truyền thuyết vua Phục Hy bên Tàu thấy tinh hoa của năm vì sao rơi xuống cây và chim phượng hoàng liền đến đậu. Vua Phục Hy biết cây là gỗ quí, hấp thụ tinh hoa trời đất, có thể làm đồ nhã nhạc, liền sai người đốn cây xuống, cắt làm ba đoạn để phân Thiên, Ðịa, Nhân. Ðoạn ngọn thì tiếng quá trong mà nhẹ, đoạn gốc thì tiếng quá đục mà nặng, duy đoạn giữa thì tiếng vừa trong vừa đục, có thể dùng được, liền đem ra giữa dòng sông nước chảy ngâm 72 ngày đêm, rồi lấy lên phơi khô, chọn ngày tốt, thợ khéo Lưu Tử Kỳ chế làm nhạc khí, bắt chước nhạc Cung Dao Trì, đặt tên là Dao cầm.

Cây Ngô đồng nở hoa trong Điện Cần chánh của Đại nội Huế.
Cây Ngô đồng nở hoa trong Điện Cần chánh của Đại nội Huế.

Theo “Đại Nam nhất thống chí”, có lần vua Minh Mạng nhận được món quà từ Quảng Đông (Trung Quốc) là hai cây Ngô đồng. Nhà vua rất thích nên cho trồng ở đôi bên góc điện Cần Chánh trong Đại nội. Sau đó, vì say mê loài hoa tuyệt đẹp này mà nhà vua lệnh cho Bộ Công chọn người thông hiểu cây cỏ đi lùng sục khắp vùng rừng núi Trường Sơn tìm bằng được cây bản xứ. Nhưng hóa ra loài cây quý hiếm này ở Việt Nam mình rừng nào cũng có. Sau đó vua Minh Mạng cho đem giống Ngô đồng nội địa về trồng khắp ở các cung điện, lăng tẩm. Không những thế, khi cho đúc cửu đỉnh, để “tỏ ra ngôi vị đã đúng, danh mệnh đã tụ lại”… nhằm tượng trưng cho đế nghiệp bền vững của nhà Nguyễn, vua Minh Mạng đã cho chạm khắc trên chiếc đỉnh mang thụy hiệu của mình - tức là Nhân đỉnh - các họa tiết thể hiện cây ngô đồng. Và thú vị là dù rừng Việt Nam nơi nào cũng có, nhưng cây Ngô đồng không hiểu sao vẫn chỉ ẩn trong rừng già hoặc chỉ xuất hiện ở những nơi vương giả chứ không tìm thấy trong dân gian. Mãi đến thời Pháp thuộc, những cây ngô đồng đầu tiên đến ngụ cư ở góc điện Cần Chánh mới được nhân ra, trồng mới ở lối vào công viên Tứ Tượng trên đường Lê Lợi. Và gần đây là ở  công viên Thương Bạc, về phía cầu Tràng Tiền có một cụm ngô đồng được hơn 10 năm tuổi đã có mấy mùa hoa.

Nhưng tôi không thể mang hết cỏ cây của Huế về nhà mình bởi Huế hiện nay là đô thị có mật độ cây xanh cao nhất cả nước với hơn 64.000 cây xanh đường phố với hàng trăm chủng loại, vượt tiêu chuẩn về cây xanh đối với đô thị loại 1. Huế cũng là đô thị có mật độ cây xanh cao nhất cả nước với hơn 750 ha trong tổng số 7.100 ha diện tích đất công cộng, đạt 18,5 m2/người (chưa tính cây xanh trong vườn nhà dân, đất vườn ươm, cây công sở, cây xanh trong hệ thống di tích, rừng cảnh quan). Huế cũng đã được Quỹ bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF) công nhận là “Thành phố Xanh quốc gia” đầu tiên của Việt Nam vào năm 2016 trong một cuộc thi có đến 125 thành phố của 21 quốc gia trên thế giới dự thi với rất nhiều tiêu chí khắt khe. Trong cuộc thi này, Huế cam kết đến 2020 sẽ giảm 20% mức phát thải khí gây hiện tượng hiệu ứng nhà kính so với mức phát thải của năm 2011. Theo đó, 7 kế hoạch hành động cụ thể sẽ được triển khai, trong đó chú trọng vào xanh hoá đô thị, phát triển du lịch xanh, xử lý nước và rác thải hiệu quả, hệ thống chiếu sáng công cộng thông minh, sử dụng năng lượng tái tạo và nguyên liệu xây dựng thân thiện môi trường.

Những cam kết và kế hoạch đó gần đây còn được cụ thể hiệu quả bằng những hoạt động mang tên “Chủ nhật xanh”, “Huế - thành phố 4 mùa hoa”, “Huế - thành phố xanh, sạch, sáng”.… nhằm hướng đến xây dựng một hệ sinh thái rừng trong phố nhằm tạo sự khác biệt. Nói như ông Phan Ngọc Thọ - Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên -Huế trong một bức thư gửi người dân mới đây: “Có thể một thời gian nữa nền kinh tế của tỉnh nhà mới theo kịp các địa phương bạn, nhưng điều mà chúng ta có thể tự hào và sánh vai với bất cứ đô thị nào về những giá trị văn hóa, lịch sử, con người và SẠCH, tại sao không?”. Và ông Phan Ngọc Thọ còn có một giấc mơ lớn hơn: “Một đô thị phát triển với nhà cao tầng có thể là một điểm nhấn trong thời đại này và nó như là một thước đo cho sự văn minh, hiện đại của một địa phương. Nhưng, một đô thị xanh, sạch sẽ là một sự khác biệt, sự đặc biệt trong chuỗi hành trình phát triển. Nếu lựa chọn sự khác biệt, nếu biết thích ứng với môi trường, Huế sẽ để lại được di sản tốt cho mai sau: Di sản xanh”.

Nhưng ước mơ về những khu rừng trong phố, một di sản xanh cho hậu thế không chỉ có mỗi dọn rác và trồng hoa như Huế đã và đang tiếp tục. Sự khác biệt và độc đáo sẽ tăng lên nếu Huế khôi phục lại những tuyến đường, “vùng trời” và loài cây đã hợp thổ nghi trong quá khứ đã đi vào thơ ca như Mù u, Ngô đồng, Liễu rũ… Đến một hôm nào đó, tôi tùy hứng có thể phá khu “vườn thượng uyển” của mình đi và thay vào đó là những loài cây khác. Nhưng “di sản xanh” cho Huế thì phải là chuyện truyền đời và không chỉ là quyết tâm của một vài người…

TAGS

Mùa hoa ở nơi gió núi với mây đèo

HƯNG THƠ |

3 năm trở lại, cứ vào dịp giáp Tết Nguyên đán, tôi đều tranh thủ lên Sa Mù ở huyện miền núi Hướng Hóa (Quảng Trị), và lần nào cũng “mắt chữ a”, “mồm chữ o” trước sự đổi khác của nơi này. Trước, đến Sa Mù chỉ được thưởng ngoạn cảnh gió núi, mây đèo với những cảnh đẹp của thiên nhiên, thì nay, ngay trên đỉnh đèo đã xuất hiện nhiều loại cây sang chảnh. Đó là các loại hoa, quả, cây dược liệu với nhiều màu sắc không chỉ giá trị kinh tế, mà còn tô điểm thêm cho đỉnh đèo Sa Mù, khiến khách đến thích thú, khách đi muốn quay trở lại…

Vãn cảnh cầu an ở quần thể chùa nổi tiếng nhất Tây Ninh dịp Tết 2020

An Thượng |

Chẳng phải ngẫu nhiên mà đỉnh Núi Bà Đen (Tây Ninh) trở thành điểm đến tâm linh nổi tiếng bậc nhất vùng Đông Nam bộ. Ít ai biết rằng, đỉnh núi này là nơi sở hữu cả một quần thể chùa, điện, miếu, tháp linh thiêng, có lịch sử hàng trăm năm, gắn liền với nhiều điển tích kỳ bí. Đó cũng là lý do chính khiến núi Bà Đen trở thành điểm đến hành hương thu hút đông du khách bậc nhất cả nước mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Bắt gặp các cầu thủ tuyển bóng đá nữ Việt Nam du ngoạn ở Ha Long

An Thượng |

Dịp cuối tuần vừa rồi, nhiều fan hâm mộ ngạc nhiên khi bắt gặp các tuyển thủ đội bóng đá nữ Việt Nam tại Hạ Long. Vốn đã quen với hình ảnh các tuyển thủ mạnh mẽ với quần đùi áo số trên sân cỏ, hình ảnh các cô gái “vàng” của làng bóng đá “lột xác” rực rỡ và đầy nữ tính trong những bộ trang phục thời trang khiến người hâm mộ không khỏi bất ngờ và thích thú.

Thăm chùa Từ Hiếu - nơi Thiền sư Thích Nhất Hạnh tịnh dưỡng

QUẢNG AN |

Sau khi trở về Việt Nam, Thiền sư Thích Nhất Hạnh trở về Tổ đình Từ Hiếu (đường Lê Ngô Cát, TP. Huế) để tịnh dưỡng. Từ đó, chùa Từ Hiếu được nhiều tăng ni Phật tử, du khách gần xa tìm đến để tham quan, chiêm bái cũng như mong muốn được diện kiến thiền sư.