Thủ đô mọc trên thảo nguyên

HOÀNG CÔNG DANH |

Hẳn dân phượt sẽ nhớ đến chiếc xe Minsk - dòng xe côn huyền thoại xuất xứ từ thủ đô Minsk của nước Belarus từ giữa thế kỷ XX. Nhưng ít ai biết rằng ngày nay ở thủ đô Minsk hầu như người dân không có xe máy lẫn xe đạp, ngoài các phương tiện công cộng thì họ chọn... đi bộ. Vài ba cây số đi bộ là chuyện thường ở Minsk. Có lẽ bởi thủ đô ấy là một thảo nguyên đầy cỏ dại và hoa, một không gian thiên tạo như vậy đủ để người ta không cảm giác mỏi mệt vì chuyện đi đứng.

Hoa cho người sống

Thuở xưa, vùng đất Minsk được kiến tạo nên bởi hai con sông chính là Svislach và Nyamiha. Theo các tài liệu ghi lại, lịch sử Minsk được nhắc đến sớm nhất vào năm 1067 cùng với cuộc chiến đẫm máu giữa các hoàng tử của Yaroslav (Kiev Rus) với các hoàng thân Vseslav (xứ Polotsk). Năm 1067 được chọn làm mốc thành lập Minsk.

Tọa lạc trên sườn đông nam của dãy núi Minsk, nên địa hình thủ đô thoai thoải từ phía tây nam về phía đông bắc. Thành phố được quy hoạch theo kiểu... không quy hoạch! Tức là giữ nguyên những thứ thiên tạo. Địa hình gồ ghề kiểu những quả đồi bị mài mòn, tạo ra vẻ thấp thoáng hoang dã và phóng khoáng.

Thả mình tắm nắng trên đồng hoa Bồ công anh bên sông Svislach.
Thả mình tắm nắng trên đồng hoa Bồ công anh bên sông Svislach.

Khắp nơi hầu như đều thấy cỏ và cây xanh. Minsk nằm trong vùng rừng hỗn giao, nên những cây thân cao xen giữa những tòa nhà, tạo nên kiểu rừng trong phố. Đến mùa thu tất cả đều vàng lá như tranh Levitan.

Cỏ mọc theo những triền đất thoai thoải. Giữa mùa hè, tất cả cỏ dại bật lên một màu hoa vàng Bồ công anh tựa những bông cúc. Đấy cũng là lúc người ta kéo nhau đi tắm nắng ngay trên những bãi cỏ. Nhiệt độ mùa hè ở Minsk tầm 27, nắng dịu, có thể nằm ngủ trưa luôn trên cỏ.

Đến khi hoa vàng rụng, mỗi đài hoa tạo một hạt với rất nhiều lông tơ trắng bao quanh mà ta thường thấy trên ảnh (lúc đấy không còn là hoa Bồ công anh nữa mà nó chỉ là kỳ hoa tàn). Những cái lông tơ này bay đầy trong gió. Công nhân môi trường dùng máy phát đi ngay để tránh gây ô nhiễm bởi lông tơ gây ngứa da người.

Dọc các đại lộ hay những khoảnh đất khắp nơi, hoa được trồng và chăm sóc chu đáo, đều là những loại hoa quý như hồng, tulip... Mỗi khóm hoa nhỏ chừng vài mét vuông cũng được lắp camera giám sát để tránh bị vặt trộm. Thiết luật ở Belarus rất chặt chẽ để bảo vệ cộng đồng. Chẳng hạn chim bồ câu có ở khắp nơi và chúng mạnh dạn, ta chỉ cần xòe tay vài hạt hướng dương là bồ câu tự nhiên nhảy vào mổ mồi, y như thể giữa chim và người đã không còn sự phân cấp giới động vật.

Hay dưới sông Svislach, vài chú vịt gập ngược đầu lên cánh rồi để mặc nước đẩy đi. Vịt ở đây không do ai nuôi cả, chúng tự kiếm mồi trên sông để sống qua ngày qua tháng. Nhưng chỉ cần bạn bắt bồ câu hoặc vịt sẽ phạm luật và bị xử lý nặng.

Phù điêu 53 bông hồng đá trên bậc thang bến tàu điện ngầm Nyamiha.
Phù điêu 53 bông hồng đá trên bậc thang bến tàu điện ngầm Nyamiha.

Belarus có một mùa tuyết 5 tháng, kéo dài từ đầu tháng mười một đến hết tháng ba năm sau. Không có loài hoa nào sống sót được qua một kỳ tuyết lạnh dài như thế. Và năm nào người ta cũng phải gầy hoa lại, bắt đầu từ sau kỳ tuyết tan. Trồng hoa ở xứ tuyết là cả một sự kiên nhẫn đến bền bỉ, nhưng họ đã làm được, để tạo cho thủ đô một không gian xanh trên thảo nguyên cổ độ.

Và hoa cho người chết

Trong hai con sông kiến tạo nên thành phố Minsk, ngày nay chỉ sót lại sông Svislach với một dòng chảy hẹp, còn sông Nyamiha hầu như đã mất dấu. Sông Nyamiha đã chết! Nhưng bên dòng sông xưa, một con đường lớn được đặt tên Nyamiha. Và vùng đất xung quanh đó được mặc nhiên gọi là Nyamiha.

Bia tưởng niệm các nạn nhân tử nạn luôn được đặt hoa tươi.
Bia tưởng niệm các nạn nhân tử nạn luôn được đặt hoa tươi.

Ngay trên những bậc thang của bến tàu điện ngầm Nyamiha có một tác phẩm điêu khắc bằng đá lạ lẫm. Năm mươi ba bông hoa hồng nằm sóng soãi trên lối đi và bên cạnh là bia tưởng niệm cuộc tử nạn đáng tiếc.

Vào ngày 30 tháng 5 năm 1999, trong lễ hội bia được tổ chức ở đây, bất ngờ một cơn lốc kèm theo mưa đá ập tới. Những người trẻ chen nhau đi xuống bến tàu điện ngầm và trượt ngã, giẫm đạp lên nhau làm 53 người chết.

Ở chỗ bia tưởng niệm bây giờ ngày ngày vẫn có những người đến đặt hoa tươi. Ngay dưới bến tàu điện ngầm Nyamiha luôn có dăm ba cụ già đứng nghiêm trang, trên tay ôm hoa tươi bán. Du khách đến Nyamiha không quên mua một vài bông hồng đỏ đặt cho những người xấu số.

Địa hình đồi cỏ thoai thoải ở thủ đô Minsk, với chim bồ câu luôn quần tụ khắp nơi.
Địa hình đồi cỏ thoai thoải ở thủ đô Minsk, với chim bồ câu luôn quần tụ khắp nơi.

Có lẽ từ cuộc tử nạn tức tưởi này, nên về sau vào các dịp lễ, tất cả các cửa hàng siêu thị đều bị cấm bán rượu bia. Xứ sở của rượu Vodka nhưng đến lễ hội lại cấm bia rượu.

Hầu hết các chương trình lễ đều được tổ chức ngoài trời. Năm 2007, chúng tôi được tham dự lễ hội kỷ niệm 940 năm thành lập Minsk, những điệu dân vũ Kalinka thu hút người đi hội cùng khiêu vũ giữa thiên nhiên, như kiểu lễ hội đường phố.

Ở xứ ấy, họ đã tạo ra một cuộc sống hòa nhập với thiên nhiên, và thiên nhiên làm say cuộc sống, hơn cả rượu vodka bản xứ.

TAGS