Ngất ngây với cuộc đua “thể thức... 4 chân”

Lục Tùng |

Đua bò là hoạt động văn hóa –thể thao truyền thống độc đáo của đồng bào Khmer Nam Bộ diễn ra vào dịp lễ Đôn – ta và chỉ duy có tại vùng Bảy Núi thuộc hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên của tỉnh An Giang. Tuy nhiên với sức hấp dẫn độc đáo của mình, Đua bò Bảy Núi đã trở thành Ngày hội đặc sắc của cả cộng đồng...

Theo nhiều cứ liệu lịch sử, đua bò xuất hiện ở Bảy Núi khoảng đầu đến giữa thế kỷ XVI vào dịp lễ Đôn-ta, tức lễ cúng ông bà, diễn ra vào cuối tháng 8 âm lịch. Đồng bào Khmer Bảy Núi theo đạo Phật giáo Nam tông và rất sùng đạo nên thường xuyên đến chùa làm phước.

Đua bò Bảy Núi. Ảnh: Lục Tùng

Đua bò Bảy Núi. Ảnh: Lục Tùng

Vì đây cũng thời điểm mưa già, nên cũng vào trồng lúa mùa ruộng trên, tức các thửa đất ven triền núi, theo phương thức tự nhiên, nên các hộ đưa bò đến cày giúp ruộng nhà chùa.

Từ những cuộc tranh tài giữa các đôi bò trong lúc cày đã khai sinh ra hình thức đua với những luật chơi riêng mà sau này các nhà nghiên cứu nhận định là rất độc đáo so với loại hình đua bò, đua trâu của nhiều quốc gia trên thế giới.

Các đôi bò tập trung vào sân đua. Ảnh: LT
Các đôi bò tập trung vào sân đua. Ảnh: LT
Bò đua được đeo nhiều trang sức làm đẹp, Ảnh: LT
Bò đua được đeo nhiều trang sức làm đẹp, Ảnh: LT
Gậy điều khiển bò đua cũng được chế tác công phu. Ảnh: LT
Gậy điều khiển bò đua cũng được chế tác công phu. Ảnh: LT

Theo đó, mỗi đôi gồm 2 con bò được tuyển lựa và luyện tập theo kinh nghiệm bí truyền sẽ kéo giàn bừa được chế tác bằng gỗ. Các chầm- nik (người điều khiển) đứng trên trục bừa, tay cầm dây vàm điều khiển bò sang trái, hay sang phải.

Thỉnh thoảng dùng tay cầm sà – luol (gậy tre, đầu bịt kim loại nhọn) để kích thích bò tăng tốc trên sân đua là mặt ruộng sủng nước, tạo ra những chùm hoa nước lộng lẫy, lấp lánh dưới ánh mặt trời.

Các đôi bò kéo bừa chạy lướt trên mặt sân ngập nước tạo ra những chùm hoa nắng lộng lẫy. Ảnh: LT
Các đôi bò kéo bừa chạy lướt trên mặt sân ngập nước tạo ra những chùm hoa nắng lộng lẫy. Ảnh: LT
Người điều khiển thúc đôi bò lao nhanh về đích. Ảnh: LT
Người điều khiển thúc đôi bò lao nhanh về đích. Ảnh: LT

Độc đáo hơn là mỗi cuộc đua chỉ diễn ra 2 đôi, xuất phát trước – sau và thực hiện theo 2 nội dung bắt buộc là vòng hô (tức cho bò đi chậm nhằm mục đích kiểm tra tài khéo léo của người điều khiển) và vòng thả (tức cho bò chạy với tốc độ cao nhất).

Cuộc đua là ngày hội cho cả phum, sóc nên tất cả già trẻ, gái trai đều tề tựu ra sân để cổ vũ. Thường giữa buổi nghỉ chờ các đôi bò chuẩn bị, các nam thanh, nữ tú trong các phum, sóc rủ nhau ca, hát và cùng nhau nhảy những vũ điệu đặc trưng của đồng bào Khmer: Lâm- thol, lâm- bông...

Văn nghệ tại hội đua bò Bảy Núi. Ảnh: LT
Văn nghệ tại hội đua bò Bảy Núi. Ảnh: LT

Sãi cả chùa tặng cho chủ đôi bò thắng cuộc dây cà - tha được chế tác thủ công đẹp, để đeo vào cổ đôi bò và xem đó như danh dự lớn cho cả phum, sóc đôi bò thắng cuộc. Tuy nhiên, do nhiều lý do như chiến tranh... trước năm 1975 đua bò Bảy Núi không còn được duy trì thường xuyên.

Mãi đến 1992 được sự quan tâm, đầu tư của Đảng, Nhà nước, Sở Thể thao An Giang vào cuộc với đua bò vùng Bảy Núi. Theo đó, cuộc chơi không chỉ được tổ chức quy cũ hơn với điều lệ chơi chặt chẽ hơn...

 

Hàng năm luân phiên tổ chức tại hai huyện có đông đồng bào Khmer sinh sống trên địa bàn tỉnh An Giang là Tịnh Biên, Tri Tôn vào dịp lễ Đôn -ta. Tuy nhiên, do tính chất hấp dẫn, gây cấn và nét đẹp đặc thù của hoạt động văn hóa- thể thao này nên không chỉ hấp dẫn riêng đồng bào Khmer mà còn hấp dẫn luôn cả đồng bào người Kinh, người Hoa và cả nước nước ngoài.

Vì thế, vài năm gần đây, Đua bò Bảy Núi đã vươn khỏi giới hạn của sân chơi trong nhóm người Khmer, mà trở thành Ngày hội đặc sắc của cả cộng đồng...

TAGS

Các di tích ở Huế sẽ miễn vé cho du khách trong 3 ngày đầu năm mới

PHÚC ĐẠT - BẢO TRUING |

Từ ngày 1 đến ngày 3 Tết, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế sẽ mở cửa miễn phí vé cho người dân và du khách là người Việt Nam khi đến tham quan các di tích ở Huế.

Choáng ngợp với thung lũng hoa ngay tại Hà Nội dịp Xuân Canh Tý

ÁI VÂN |

Con đường hoa muôn màu với chủ đề “Bản giao hưởng mùa xuân” sẽ là điểm du xuân hấp dẫn và độc đáo với người dân thủ đô dịp Xuân Canh Tý (2020).

Dạo một vòng hít hà không khí xuân về tại chợ hoa lâu đời nhất Hà Nội

AT-Tùng Giang |

Mỗi năm chỉ họp đúng duy nhất 1 phiên, chợ hoa phố Hàng Lược (quận Hoàn Kiếm) - tồn tại hơn 100 năm tuổi - luôn có sức lôi cuốn mạnh mẽ người dân Thủ đô mỗi dịp Tết đến Xuân về.

Cáp treo mới tại Núi Bà Đen chính thức hoạt động

An Thượng |

Ngày 18.1.2020, UBND tỉnh Tây Ninh và Tập đoàn Sun Group đã chính thức đưa vào vận hành hệ thống cáp treo mới hiện đại tại Khu du lịch (KDL) Quốc gia Núi Bà Đen, sau 1,5 năm thi công xây dựng. Hệ thống cáp treo mới không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển lên “nóc nhà Đông Nam Bộ” và chùa Bà Đen, góp phần giảm tình trạng quá tải của du lịch chùa Bà dịp đầu năm mới, mà còn mở ra nhiều cơ hội để du lịch Tây Ninh cất cánh.